Opieka farmaceutyczna

14.05.2024

3 minuty

Witamina K: interakcje z żywnością i lekami

Skrót informacji

Witamina K to grupa związków o właściwościach lipofilnych. Witamina K1 nazywana jest fitochinonem i jej głównym źródłem są rośliny i oleje roślinne, a witamina K2 to grupa związków zwanych menachinonami, występuje w pokarmach pochodzenia zwierzęcego i w sfermentowanych pokarmach roślinnych, jest syntetyzowana przez bakterie jelitowe. Witamina K jest niezbędna do prawidłowego krzepnięcia krwi, wykazuje aktywność antyoksydacyjną i przeciwzapalną, pełni również istotną rolę w metabolizmie kości[1]. Preparaty z witaminą K stosowane są doustnie i domięśniowo, przede wszystkim w zaburzeniach krzepnięcia krwi i przy jej niedoborach podczas długotrwałej terapii antybiotykami[2].

Wpływ posiłku


Tłuszcze zawarte w pokarmach, szczególnie długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, zwiększają wchłanianie witaminy K. Do prawidłowego wchłaniania witaminy K z preparatów farmaceutycznych niezbędna jest żółć, przy jej niedoborze w organizmie wskazane jest stosowanie doustnych preparatów soli kwasów żółciowych[2].
Stosowanie preparatów z witaminą K wraz z jej dużą podażą z dietą (zielone warzywa, oleje roślinne) może doprowadzić do przedawkowania tej witaminy, co wpływa negatywnie m.in. na krzepliwość krwi[3].

Antybiotyki i witamina K


Długotrwała terapia antybiotykami prowadzi do zaburzenia mikrobioty jelitowej a poprzez to hamuje syntezę witaminy K w jelitach. Podczas terapii antybiotykami zaleca się stosowanie probiotyków, można również zalecić stosowanie suplementów z witaminą K[4, 5].

Leki wiążące kwasy żółciowe


Leki wiążące kwasy żółciowe w przewodzie pokarmowe zmniejszają absorpcję witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, w tym witaminy K. Stosowanie preparatów z witaminą K godzinę przed lub 4-6 godzin po zażyciu tej grupy leków obniża ryzyko skutków interakcji między tymi związkami[3, 5]<.sup>.

Kortykosteroidy


Leki z tej grupy zwiększają resorpcję kości, prowadzą do zmniejszenia gęstości kości i zwiększają ryzyko rozwoju osteoporozy. Leki te zwiększają wydalanie witamin K, co w związku z istotną rolą tej witaminy w metabolizmie kości pogłębia negatywny wpływ tych leków na stan zdrowia kości. Dlatego osobom leczonym kortykosteroidami zaleca się przyjmowanie dodatkowych dawek witamin K[5].

Leki przeciwpadaczkowe


Leki przeciwpadaczkowe, w tym fenytoina, mogą prowadzić do deficytu witaminy K. Badania wykazały, że obniżona zawartość witamin K w organizmie jest szczególnie niebezpieczna u kobiet w ciąży, prowadząc do nieprawidłowego rozwoju kości płodu[3, 5].

Warfaryna i inne antykoagulanty będące antagonistami witaminy K


Duże dawki witaminy K obniżają skuteczność leczenia lekami przeciwzakrzepowymi. Badania wykazały, że zwiększona podaż witaminy K z dietą i/lub suplementami ma działanie antagonistyczne do warfaryny.
Uważa się, że pacjenci zażywający warfarynę powinni spożywać rekomendowaną ilość witaminy K, utrzymać stałą podaż tego składnika podczas terapii, a stosowanie suplementów i spożywanie bogatych żywieniowych źródeł tej witaminy powinni konsultować z lekarzem[3, 5, 6].

Kwas acetylosalicylowy i salicylany


Interakcja między kwasem acetylosalicylowym/salicylanami a witaminą K nie jest dobrze poznana. Wykazano, że długotrwałe zażywanie aspiryny zwiększa zapotrzebowanie na witaminę K. Z drugiej strony zwiększone dawki witaminy K mogą zaburzać przeciwpłytkowe działanie aspiryn[5].


Autor: „prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Joanna Suliburska”
Katedra Żywienia Człowieka i Dietetyki, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Inne artykuły tego autora

Piśmiennictwo 1. Mladenka P, Macakova K, Kujovska Krcmova L et al. Vitamin K – sources, physiological role, kinetics, deficiency, detection, therapeutic use, and toxicity. Nutr Rev 2022, 80(4): 677-698. doi: 10.1093/nutrit/nuab061. 2. Obrzut M. Interakcje leków z żywnością. PZWL Warszawa 2023. 3. Zachwieja Z. (red.). Interakcje leków z pożywieniem. MedPharm Polska, Wrocław 2016. 4. Grober U. Leki i mikroskładniki odżywcze. MedPharm Polska, Wrocłąw 2011. 5. Stargrove MB, Treasure J, McKee DL. Herb, Nutrient, and Drug Interactions. MOSBY Elsevier 2008. 6. Violi F, Lip GY, Pignatelli P, Pastori D. Interaction Between Dietary Vitamin K Intake and Anticoagulation by Vitamin K Antagonists: Is It Really True?: A Systematic Review. Medicine (Baltimore) 2016, 95(10):e2895. doi: 10.1097/MD.0000000000002895.


Poprzedni artykuł

Infekcje intymne – co polecić pacjentce, na co zwracać uwagę?

Następny artykuł

Kamica nerkowa – czynniki ryzyka rozwoju choroby

Polecane dla Ciebie

Szkolenia