Studium przypadku: pacjentka z zespołem suchego oka [INFOGRAFIKA]

Dolegliwość suchych i podrażnionych oczu to w obecnych czasach coraz bardziej powszechny problem. Przyczyniają się do tego m.in. częste przebywanie w zamkniętych, klimatyzowanych pomieszczeniach, przebywanie w pomieszczeniach o niewystarczającej wilgotności i dużym zakurzeniu oraz coraz więcej czasu spędzanego przed różnego rodzaju ekranami. W takich okolicznościach może dochodzić do utraty homeostazy filmu łzowego.

Warto pamiętać!

Film łzowy stanowi cienką powłokę ochronną oka i składa się z trzech warstw:

• zewnętrznej – tłuszczowej (lipidowej) – ma ona za zadanie zapobiegać parowaniu łez;
• środkowej – wodnej – zawiera różne składniki: sole mineralne, substancje przeciwbakteryjne i odżywcze;
• wewnętrznej – śluzowej (mucynowej) – najbliżej przylegającej do oka, ułatwia rozprowadzanie warstwy wodnej po powierzchni.

Podczas pracy przy komputerze częstotliwość mrugania zmniejsza się, oko jest niedostatecznie nawilżone, co w konsekwencji może powodować wystąpienie szeregu objawów, m.in. dyskomfort, uczucie podrażnienia oraz paradoksalnie – wzmożone łzawienie  będące odruchem obronnym oka. Taki długotrwały stan może doprowadzić do zespołu suchego oka (ZSO), który określany jest jako przewlekła choroba powierzchni oka w wyniku której dochodzi do zaburzeń w produkcji i składzie filmu łzowego. Oprócz wymienionych już czynników środowiskowych i tych związanych ze stylem życia do powstania omawianego schorzenia przyczynić się mogą: wiek (powyżej 50 lat), niektóre choroby ogólnoustrojowe, niektóre przyjmowane leki czy też noszenie soczewek kontaktowych.

Interpretacja odpowiedzi pacjentki:

1. Dolegliwości pacjentki trwają już na tyle długo, że z pewnością możemy określić jej problem jako przewlekły, co wiąże się ze stosunkowo częstym stosowaniem kropli nawilżających. Z powyższej informacji możemy wyciągnąć przede wszystkim dwa wnioski dotyczące rekomendowania preparatu:

• Szukamy preparatów bez konserwantów, które to używane często i długotrwale same mogą powodować podrażnienia i nasilać problem. Dodatkowo za taką rekomendacją przemawia fakt, iż sama pacjentka wspomniała o tym aspekcie na samym początku wywiadu. 
• Krople zużywane są na bieżąco – nie musimy więc aż tak bardzo zwracać uwagi na  ich okres przydatności po otwarciu.

2. W tym przypadku nie musimy zwracać uwagi na kompatybilność preparatu z soczewkami kontaktowymi. Musimy jednak zwrócić uwagę na jak najbardziej hipoalergiczny skład specyfiku, gdyż w przeszłości wystąpiły uczulenia. Aktualnie wybór substancji pomagających w ZSO jest ogromny, co z łatwością pozwala nam odstąpić od rekomendacji kropli z ekstraktami ziołowymi, zwłaszcza ze wspomnianym, uczulającym naszą pacjentkę ekstraktem z rumianku.

3. Najbardziej uciążliwe dolegliwości występują zarówno w ciągu dnia jak i na wieczór. Z tego względu możemy zarekomendować pacjentce dwa rodzaje preparatów:

• Krople nawilżające na bazie wodnej z hialuronianem sodu o stężeniu 0,4%.  Kwas hialuronowy to polisacharyd, naturalnie występujący w naszym organizmie (również w oku), zaliczany do grupy wiskoelastyków, czyli substancji posiadających właściwości zarówno cieczy, jak i żelu (wykazujących niską lepkość w trakcie mrugania oraz wysoką lepkość w momencie braku mrugania). W efekcie nie zaburza widzenia i jednocześnie dłużej utrzymuje się na powierzchni oka. Te cechy czynią hialuronian sodu uniwersalną, nietoksyczną substancją, co sprawia że relatywnie często znajdziemy go w składzie nawilżających kropli do oczu. Dlatego nie warto rezygnować z rekomendowania tego związku, pomimo faktu, iż pacjentka uznała krople z 0,2% hialuronianem sodu za niewystarczająco skuteczne. W tym przypadku zwiększenie stężenia substancji powinno pomóc, a wodna baza preparatu sprawi, iż krople nie będą zaburzać jakości widzenia, co jest cechą bardzo pożądaną w ciągu dnia, zwłaszcza podczas pracy przy komputerze.
• Preparat o większej lepkości – np. emulsja lipidowa. Taki preparat zawiera w swoim składzie substancje o charakterze tłuszczowym co ma na celu naśladowanie zewnętrznej warstwy filmu łzowego. Warto zaznaczyć, że w zespole suchego oka oprócz niewystarczającej produkcji łez problemem może być też nadmierne ich parowanie z powierzchni oka. Wspomniane składniki lipidowe będą miały wpływ na ograniczenie parowania łez więc w efekcie doprowadzają do zmniejszenia uciążliwych objawów. Preparaty te ze względu na swoje właściwości mogą powodować zaburzenia ostrości widzenia przez pewien czas od aplikacji, dlatego rekomendowanie ich na noc jest jak najbardziej uzasadnione. Ewentualnie pacjentka może stosować obydwa rodzaje preparatów w ciągu dnia naprzemiennie, pamiętając jednak, aby po aplikacji emulsji lipidowej zaplanować sobie chwilę odpoczynku, do momentu powrotu pełnej ostrości widzenia. 

4. Warto również przypomnieć pacjentce o zdrowych nawykach, wspomagających leczenie ZSO, niektóre z nich to:

• Stosowanie jakościowej diety bogatej m.in. w kwasy omega-3 oraz witaminę A.
• Dbanie o odpowiednie nawodnienie w ciągu dnia – małymi porcjami i regularnie.
• Regularne, najlepiej codzienne spacery – stymulują oko do naturalnej pracy i częstego mrugania poprzez patrzenie zarówno na bliskie, jak i dalekie obiekty.
• Zadbanie o odpowiednią higienę snu – co pozytywnie wpłynie na jakość filmu łzowego.
• Wietrzenie i nawilżanie pomieszczeń, w których spędza się najwięcej czasu.
• Zadbanie o odpowiednią higienę pracy przy komputerze czy innych urządzeniach ekranowych, m.in. zaplanowanie sobie przerw. Pomóc w tym może zastosowanie zasady 20-20-20: co 20 minut, patrzymy przez 20 sekund na obiekt oddalony o 20 stóp (czyli około 6 m).

***

Czytaj także:

Studium przypadku: pacjent z katarem alergicznym [INFOGRAFIKA]