Fokus na przepis: zawiesina z formaldehydem

Podczas zajęć z zakresu receptury aptecznej zdobywaliśmy informacje na temat poprawnego zapisu recepty, odpowiedniego toku postępowania w przypadku leku robionego, w tym wykonywania go lege artis. Jednak podczas pracy w aptece można odnieść wrażenie, że rzeczywistość weryfikuje teorię. Niestety w podręcznikach nie zawarto wszystkich przypadków i problemów, jakie możemy napotkać w praktyce, co niejednokrotnie wymaga od nas elastycznego i kreatywnego podejścia. Sam sposób zapisu leku recepturowego, często odbiega od tego idealnego, na porządku dziennym zdarzają się literówki, niefortunne sformułowania czy błędy formalne. Niemniej większość z tych problemów jesteśmy w stanie wyeliminować, mając na względzie dobro pacjenta.

Recepta

Rp.

40% sol formalini 10,0

Acidi salicylici

Camphorae tritae aa 3,0

Zinci oxydati

Talci veneti aa 7,0

Spir.vini. 70^o ad 100,0

M.f. susp.

D.s. 1x dziennie

Stężenie formaldehydu w leku

W zamieszczonej powyżej recepcie przepisano roztwór formaldehydu o stężeniu 40%. Obecnie w sprzedaży jest jedynie 35%-owy roztwór formaldehydu zgodny z monografią Formaldehydi solutio (35 per centum) FPXIII. Z mniejszego stężenia ciężko otrzymać stężenie większe. Przepisany formaldehyd nie jest składnikiem obojętnym farmakologicznie, w związku z tym nie możemy zmienić stężenia, o ile nie przekroczone zostały dawki/stężenia maksymalne. Idąc tym tokiem recepta jest niemożliwa do wykonania i warto byłoby skorygować skład u lekarza wystawiającego receptę. Jednakże na problem można spojrzeć nieco inaczej. Po sposobie zapisu zakładamy, że autor miał na myśli stężenie masowo-masowe, dlatego w odniesieniu do całego leku stężenie formaldehydu wynosić będzie:

40% x 10 g = 4 g

4 g/100 g x 100% = 4%

Można więc użyć takiej ilości 35%-owego formaldehydu, która zapewni odpowiednią ilość „czystego formaldehydu”, a następnie zmniejszyć ilość wody w recepcie. W omawianej recepcie nie przepisano co prawda wody, można natomiast użyć jej do rozcieńczenia etanolu, czyli do przygotowania leku, zamiast gotowego etanolu 70^o użyjemy etanol 96^o. W ten sposób finalne stężenia zarówno formaldehydu, jak i etanolu będą zachowane.