NFZ w porozumieniu z ekspertami porządkuje zasady finansowania zabiegów wykonywanych w oddziałach chirurgii ogólnej

Wybrane świadczenia ortopedyczne, urologiczne, chirurgii kręgosłupa i diagnostyki pulmonologicznej będą rozliczane wyłącznie w oddziałach specjalistycznych – precyzuje Fundusz. Pacjent ma mieć zapewniony dostęp do odpowiednio wyszkolonego zespołu, specjalistycznego sprzętu i diagnostyki przez cały pobyt w szpitalu – również w razie powikłań. Zmiany mają obowiązywać od 1 października 2026 r. Projekt zarządzenia Prezesa NFZ został skierowany do konsultacji.

Specjalistyczny zabieg tam, gdzie jest pełne zaplecze

Oddziały chirurgii ogólnej mogą obecnie rozliczać około 230 grup świadczeń. Część z nich nie dotyczy jednak bezpośrednio chirurgii ogólnej, lecz procedur charakterystycznych dla oddziałów specjalistycznych, m.in. ortopedii, neurochirurgii i urologii.

W praktyce zdarza się, że specjalista przyjeżdża do szpitala wyłącznie po to, aby wykonać zaplanowane operacje i za nie rozliczał się ze szpitalem. Jednak po zabiegu nie jest już dostępny w placówce, a pacjentem – również w przypadku wystąpienia powikłań – opiekuje się zespół, który nie uczestniczył w operacji.

Narodowy Fundusz Zdrowia chce ograniczyć takie sytuacje. Dlatego proponuje, aby wybrane zabiegi były finansowane w oddziałach przygotowanych do zapewnienia pacjentowi kompleksowego leczenia: od kwalifikacji i operacji, przez opiekę pooperacyjną, aż po leczenie ewentualnych powikłań.

„Chirurgia powinna być realizowana w oddziałach chirurgicznych. Stawiamy bezpieczeństwo pacjentów na pierwszym miejscu. Nad proponowanym rozwiązaniem pracowaliśmy od ok. dwóch lat wspólnie z gronem ekspertów klinicznych reprezentujących dziedziny zabiegowe: chirurgię ogólną, ortopedię i traumatologię narządu ruchu, neurochirurgię oraz urologię” – podkreśla Filip Nowak, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia.

Których zabiegów dotyczą zmiany?

Po wejściu w życie nowych zasad oddziały chirurgii ogólnej nie będą mogły rozliczać wybranych świadczeń specjalistycznych, w tym:

• artroskopii i zabiegów rekonstrukcyjnych wykonywanych z użyciem implantów mocujących;
• wybranych zabiegów dotyczących kończyny dolnej;
• operacji kręgosłupa;
• wybranych zabiegów urologicznych, m.in. dotyczących moczowodu i pęcherza moczowego;
• wybranych świadczeń z zakresu bronchoskopii.

Świadczenia te będą wykonywane i finansowane w oddziałach właściwych dla danej specjalności, np. ortopedycznych, neurochirurgicznych, urologicznych lub pulmonologicznych.

„Dla pacjentów będzie to jednocześnie jasna informacja, gdzie dana procedura lub zabieg mogą zostać wykonane. Obecnie świadczenia te mogą być realizowane w różnych miejscach. Po zmianach pacjent wymagający artroskopii będzie kierowany na oddział ortopedii” – wskazuje Anna Skowrońska, zastępca dyrektora Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej w Centrali NFZ.

Bezpieczeństwo nie kończy się wraz z operacją

Samo prawidłowe wykonanie zabiegu nie oznacza zakończenia leczenia. Równie ważne jest zapewnienie pacjentowi odpowiedniej opieki po operacji, szybkiej diagnostyki oraz możliwości natychmiastowej reakcji w razie komplikacji.

Oddział specjalistyczny powinien dysponować:

• odpowiednio wykwalifikowaną kadrą;
• całodobowym dostępem do lekarzy danej specjalności;
• specjalistycznym sprzętem;
• właściwym zapleczem diagnostycznym;
• zespołem przygotowanym do leczenia powikłań.

Pacjent będzie miał dzięki temu zapewnioną ciągłość leczenia przez cały okres hospitalizacji, a nie wyłącznie obecność specjalisty podczas samej operacji.

„Zawsze zadaję sobie pytanie: gdzie sam poszedłbym się operować? Nie wybrałbym placówki, w której chirurg pojawia się raz w tygodniu. Wybrałbym szpital, w którym specjalista jest obecny na co dzień, działa odpowiednie zaplecze i istnieje możliwość natychmiastowego leczenia powikłań. Sam zabieg to nie wszystko. Bezpieczeństwo pacjenta musi być zapewnione przez całą dobę” – zaznacza prof. Wiesław Tarnowski, Prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich.

Liczy się także trwały wynik leczenia

W przypadku części zabiegów ortopedycznych skuteczności leczenia nie można oceniać wyłącznie na podstawie przebiegu operacji i pierwszych tygodni po jej wykonaniu. Efekt powinien utrzymywać się przez wiele lat.

Znaczenie ma zatem nie tylko doświadczenie operatora, ale także prawidłowa kwalifikacja pacjenta, dostęp do diagnostyki, sposób wykonania zabiegu, opieka pooperacyjna oraz możliwość szybkiego reagowania w razie powikłań.

„W ortopedii dobrego wyniku leczenia nie oceniamy po kilku miesiącach. Powinien być trwały przez kilkanaście, a czasem nawet kilkadziesiąt lat. Dlatego zabieg musi być wykonywany tam, gdzie pacjent ma zapewnione właściwe leczenie również po operacji i w przypadku wystąpienia powikłań” – wyjaśnia prof. Jarosław Czubak, konsultant krajowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu.

Pacjenci nadal otrzymają potrzebne świadczenia

Analizy NFZ wskazują, że świadczenia objęte zmianą stanowią około 10% procedur wykonywanych obecnie na oddziałach chirurgii ogólnej. Sytuacja różni się jednak między placówkami.

Są szpitale, które nie wykonują takich zabiegów, ale są również oddziały, w których świadczenia spoza podstawowego profilu chirurgii ogólnej odpowiadają za ponad połowę realizowanych procedur.

Zmiana miejsca wykonywania zabiegów nie oznacza zmniejszenia ich liczby. Pacjenci wymagający leczenia specjalistycznego będą kierowani do właściwych oddziałów. NFZ będzie analizował przepływ pacjentów i sprawdzał, które placówki przejmują realizację świadczeń. Tam, gdzie będzie to uzasadnione, możliwe będzie odpowiednie wzmocnienie umów szpitali specjalistycznych.

Projekt nie zakłada automatycznego zmniejszenia ryczałtu szpitalom, które przestaną wykonywać wskazane procedury. Placówki zyskają przestrzeń do realizowania świadczeń zgodnych ze swoim podstawowym profilem, w tym operacji przepuklin, żylaków, pęcherzyka żółciowego oraz innych zabiegów z zakresu chirurgii ogólnej.

Koniec z „zabiegami walizkowymi”

Zmiany mają ograniczyć wykonywanie operacji w placówkach, do których specjalista przyjeżdża wyłącznie w określonym dniu, przeprowadza serię zabiegów, a następnie wraca do szpitala, w którym pracuje na co dzień.

Pacjenci bywają wówczas kierowani do szpitala nie ze względu na miejsce zamieszkania lub rzeczywistą dostępność świadczeń, lecz dlatego, że w danym terminie operuje tam konkretny lekarz.

„Tak zwane >>zabiegi walizkowe<<, gdy lekarz przyjeżdża do konkretnego szpitala tylko po to, żeby wykonać serię operacji, nie mają nic wspólnego z bezpieczeństwem pacjenta. Chcemy skierować system w przeciwną stronę – do koncentracji specjalistycznego leczenia i zapewnienia pacjentowi pełnej opieki w miejscu, w którym wykonywany jest zabieg” – wskazuje Jakub Szulc, Zastępca Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

NFZ zapłaci więcej za leczenie przepukliny

Porządkowaniu zasad realizacji zabiegów specjalistycznych towarzyszy wzrost finansowania świadczeń należących do podstawowego zakresu chirurgii ogólnej.

Ważne! NFZ proponuje zwiększenie o 40% finansowania jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej. Jedna operacja pozwala w takim przypadku uniknąć dwóch odrębnych hospitalizacji.

Rozwiązanie jest korzystne dla pacjenta, który przechodzi jeden zabieg i jedną rekonwalescencję. Ogranicza również liczbę hospitalizacji oraz pozwala efektywniej wykorzystać zasoby szpitali.

Czas na przygotowanie placówek

Nowe zasady mają obowiązywać od 1 października 2026 r. Termin został ustalony tak, aby szpitale mogły dokończyć leczenie pacjentów już zakwalifikowanych do zabiegów oraz odpowiednio zorganizować kierowanie kolejnych chorych do oddziałów specjalistycznych.

Obecnie trwają konsultacje społeczne zaproponowanych rozwiązań. Potrwają do 14 sierpnia 2026 r.

Zmiany proponowane przez NFZ są komplementarne do prezentowanego przez Ministerstwo Zdrowia pakietu reform w ochronie zdrowia. Chodzi o zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów, uporządkowanie systemu i koncentrację specjalistycznego leczenia.

Projekt zarządzenia Prezesa NFZ znajdą Państwo TUTAJ.