Rzecznik Praw Pacjenta w kwestii wystawiania recept z refundacją

Pacjentom w wielu sytuacjach przysługuje refundacja leków i wyrobów medycznych – w różnej wysokości, niekiedy także w formie bezpłatnego wydania leku. Jednak to, jakie leki, z jaką refundacją otrzyma pacjent zależy od wielu czynników. Rzecznik Praw Pacjenta analizuje zgłoszenia pacjentów dotyczące tego obszaru i weryfikuje, czy nie doszło do bezpodstawnego pozbawienia ich prawa do refundacji.

Sygnały od pacjentów

Systematyczne przyjmowanie leków zaleconych przez lekarza, korzystanie ze sprzętu rehabilitacyjnego i innych wyrobów medycznych ma kluczowe znaczenie w procesie leczenia. Coraz skuteczniejsze terapie farmakologiczne i rozwiązania wspierające pacjentów wiążą się jednak często z wysokimi kosztami. W wielu przypadkach leki i wyroby medyczne są objęte refundacją, a niekiedy mogą być także dostępne bezpłatnie.

Do Rzecznika Praw Pacjenta docierają sygnały od pacjentów, że nie otrzymali recepty z refundacją lub refundacja była niewłaściwa. W 2025 r. odnotowano 69 takich sygnałów.

„Każdy zgłaszany do nas przypadek dotyczący niewłaściwej refundacji jest przez nas sprawdzany i analizowany” – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta i dodaje: „Jednak nie w każdej sytuacji możemy przyznać rację pacjentowi, ponieważ proces refundacji leków jest wieloaspektowy.”

Zasady wystawiania recept z refundacją

Należy wskazać, że leki są refundowane w określonych chorobach i wskazaniach. Lekarz, wystawiając receptę z refundacją, musi mieć potwierdzenie określonego wskazania refundacyjnego w dokumentacji medycznej pacjenta. Stąd nie każdy lekarz ma możliwość wystawienia recepty z refundacją, dotyczy to zwłaszcza leków specjalistycznych, ordynowanych w związku z konkretnym, często przewlekłym schorzeniem. Lekarz z poradni specjalistycznej ma obowiązek wystawić recepty na leki, które zaleca. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może kontynuować leczenie specjalistyczne z refundacją, niemniej powinien w tym zakresie dysponować odpowiednim zaświadczeniem od lekarza specjalisty. W przeciwnym razie lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może doraźnie zapewnić pacjentowi kontynuację terapii, gdy grozi mu przerwa w leczeniu, ale jest zobowiązany wystawić receptę pełnopłatną. A to tylko jedna z wielu sytuacji, gdy lekarz nie może wypisać recepty z refundacją.

Podobna sytuacja może dotyczyć lekarzy innych specjalizacji – przykładowo kardiolog nie będzie mógł wystawić recepty z refundacją na lek zalecony pacjentowi przez innego specjalistę, np. neurologa. W takich przypadkach warto jednak zawsze poinformować pacjenta, z czego wynika brak możliwości wypisania recepty refundowanej, oraz wskazać mu, w jaki sposób może ewentualnie uzyskać refundację.

Pacjent nie musi znać regulacji związanych z refundacją

„Bardzo zachęcam pacjentów, aby pytali lekarzy czy farmaceutów, w jakich sytuacjach, na jakie leki i od jakich lekarzy przysługują im leki refundowane lub darmowe. Pacjent nie musi znać regulacji związanych z refundacją, ale ma prawo dopytać w konkretnym przypadku o taką możliwość, dowiedzieć się, na jakich zasadach przysługuje refundacja” – mówi Bartłomiej Chmielowiec Rzecznik Praw Pacjenta.

Warto wspomnieć, że szczególne prawa jeśli chodzi o refundację mają m.in. dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży, osoby z niepełnosprawnością.