Studium przypadku: pacjent proszący o syrop na kaszel [INFOGRAFIKA]

Pacjent przychodzący do apteki nie musi znać medycznego nazewnictwa. Czasem zdarza się, że pomimo tej nieznajomości, próbuje używać terminologii medycznej. Wyzwaniem dla farmaceuty jest upewnienie się, czy nasz pacjent na pewno dobrze rozumie znaczenie wypowiadanych przez niego słów. Doświadczenie w pracy za pierwszym stołem pozwala ocenić, w których sytuacjach szczególnie należy być wyczulonym na tego typu sytuacje. Poniższy przypadek z powodzeniem można określić jako „klasykę gatunku”.

[Grafika powstała z wykorzystaniem narzędzi AI na podstawie fotografii]

Interpretacja odpowiedzi pacjenta

1. W mojej praktyce aptecznej bardzo często spotykam się z problemem błędnego nazywania rodzaju kaszlu, co ma też miejsce w tym konkretnym przypadku. Niedopytanie się o to, jak pacjent rozumie pojęcie kaszel „suchy” skutkowałoby błędną rekomendacją preparatu hamującego odruch kaszlu. Po opisie ewidentnie możemy wywnioskować, iż pacjent zmaga się z mokrym kaszlem, a w takiej sytuacji dobrze zarekomendować syrop zawierający substancję upłynniającą wydzielinę i ułatwiającą jej odksztuszanie. 
   Głównym kryterium rozróżniania rodzaju kaszlu jest obecność plwociny podczas odksztuszania. Mamy więc kaszel nieproduktywny (inaczej suchy) i kaszel produktywny (mokry – wynikający z nadprodukcji gęstej wydzieliny w dolnych drogach oddechowych). Pacjentom często trudno określić, jaki dokładnie rodzaj kaszlu im doskwiera. Sytuację komplikuje fakt, iż w trakcie infekcji rodzaj kaszlu może dynamicznie się zmieniać, ponadto kaszel może pojawić się również w wyniku naciekania wydzieliny z górnych dróg oddechowych. Ten ostatni kaszel jest trudny do klasyfikacji, gdyż wykazuje zarówno cechy kaszlu suchego i mokrego.
2. Zgłaszane przez pacjenta objawy sugerują wystąpienie infekcji o wirusowej etiologii, a więc takiej, w przypadku której stosujemy leczenie objawowe.
3. Pacjent przyjmuje już kompleksowy lek na obecne przeziębienie, dlatego w naszej rekomendacji możemy skupić się na dobraniu właściwego syropu na kaszel, uwzględniając jednocześnie leki przyjmowane przez niego na stałe.

Według obecnej wiedzy leki stosowane w leczeniu kaszlu produktywnego możemy określić ogólnie jako mukoaktywne. Z kolei ze względu na dominujący mechanizm, leki mukoaktywne podzielić możemy na: wykrztuśne (pobudzające odruchu kaszlu), mukokinetyki (pobudzające transport śluzowo-rzęskowy), mukolityki (upłynniające wydzielinę) oraz mukoregulatory (przywracają produkcję fizjologicznego śluzu). Substancją, którą możemy zaproponować pacjentowi, będzie karbocysteina.

Zaliczana do mukoregulatorów, ale wykazuje też działanie mukokinetyczne. Kolejną zaletą wspomnianego związku jest fakt, iż zadziała również na wydzielinę górnych dróg oddechowych, a tym samym pomoże też w kaszlu związanym ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Karbocysteina nie wchodzi w istotne interakcje z lekami już stosowanymi przez pacjenta, zarówno tymi zażywanymi przewlekle, jak i stosowanymi na obecną infekcję. 

Rekomendacje i zalecenia

1. Zaproponowano syrop zawierający karbocysteinę i zalecono stosowanie go w dawce 750 mg 2-3 razy dziennie.
2. Przypomniano jednocześnie, iż ostatnią dawkę syropu należy przyjąć około 4 godziny przed snem.
3. Zalecono odpowiednie nawodnienie, celem uzyskania odpowiedniego efektu działania syropu.
4. Poinformowano pacjenta iż w przypadku braku poprawy w ciągu 3-4 dni lub pogorszenia stanu zdrowia, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu.