NFZ: Wygasła specustawa dla obywateli Ukrainy – ważny komunikat dla placówek medycznych i aptek

Narodowy Fundusz Zdrowia przypomina: 5 marca 2026 r. weszła w życie, ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, zwana dalej „ustawą”^[1]. Ustawa od 5 marca 2026 r. wygasza dotychczasowe uprawnienia do świadczeń medycznych obywateli Ukrainy przyznane na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa^[2]. Komu ustawa przyznaje prawo do bezpłatnych świadczeń medycznych finansowanych przez NFZ?

Podstawa prawna

Ustawa przyznaje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługujących osobom objętym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym^[3], beneficjentom ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR:

• którzy byli ofiarami tortur, gwałtu lub
• do ukończenia 18. roku życia, lub
• którzy posiadają zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
• w okresie ciąży, porodu lub połogu.

Uprawnienie to nie obejmuje:

• leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej;
• leczenia niepłodności;
• zabiegów endoprotezoplastyki;
• usunięcia zaćmy oraz
• podania produktów leczniczych wydawanych pacjentom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.

Dodatkowo ww. osoby uprawnione do świadczeń:

• nie stanowią populacji uprawnionej do profilaktycznych programów zdrowotnych, tzw. przesiewowych kierowanych do zdrowych/bezobjawowych osób (dot. programu profilaktyki raka piersi, programu profilaktyki raka szyjki macicy, programu badań przesiewowych raka jelita grubego); w przypadku wskazań klinicznych odpowiedniki ww. badań przesiewowych (mammografia, cytologia, kolonoskopia) są możliwe do realizacji poza wskazanymi programami w ramach świadczeń AOS;
• mogą korzystać z podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) na zasadach dotyczących osób spoza listy aktywnej danego świadczeniodawcy.

W celu uzyskania świadczenia, beneficjent ochrony czasowej:

• okazuje dokument tożsamości i numer PESEL ze statusem UKR oraz
• przedstawia (w zależności od sytuacji):
• zaświadczenie wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdzające okoliczność, o której mowa w art. 112c ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania,
• dokument potwierdzający ciążę lub połóg.

Ustawa przyznaje również prawo do świadczeń opieki zdrowotnej^[4] cudzoziemcom, którzy odnieśli obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium państwa lub obszaru geograficznego, którzy zostali przetransportowani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

Ustawa przyznaje beneficjentom ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, znajdującym się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w rozumieniu ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym^[5] prawo do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych niezwłocznie w niezbędnym zakresie.

Ustawa przyznaje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez świadczeniodawców, na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, oraz przez apteki, na podstawie umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Ważne!

Obywatele Ukrainy, który przed dniem wejścia w życie ustawy znajdowali się w trakcie leczenia szpitalnego są uprawnieni do kontynuacji tego leczenia, aż do zakończenia hospitalizacji, jednak niedłużej niż do 4 marca 2027 r.

Zmiany w Ogólnych warunkach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej^[6]

W przypadku świadczeń udzielanych beneficjentom ochrony czasowej uprawnionym do świadczeń na podstawie art. 112c ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy oraz ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadczeniodawca jest zobowiązany sporządzić kopię dokumentów potwierdzających prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub sporządzić odpis tych dokumentów.

Świadczeniodawca ponosi odpowiedzialność za umieszczenie błędnych lub niekompletnych danych zawartych w odpisie. W przypadkach, o których mowa w zdaniu pierwszym, dotyczących świadczeń związanych z ciążą, porodem lub połogiem, potwierdzenie prawa do świadczeń może zostać dokonane na podstawie dokumentacji medycznej albo danych sprawozdawczych przekazywanych przez świadczeniodawcę.

Szczegółowe informacje oraz stosowne pliki do pobrania znajdą Państwo TUTAJ.