Programy lekowe NFZ – Fundusz przypomina, kto może z nich skorzystać i jak wygląda leczenie - Praktyczny serwis dla farmaceutów - Farmacja Praktyczna

Aktualności

19.11.2026

6 minut

Programy lekowe NFZ – Fundusz przypomina, kto może z nich skorzystać i jak wygląda leczenie

Nowość!

Skrót informacji

Programy lekowe dają pacjentom dostęp do nowoczesnych terapii, które są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W ciągu ostatnich ośmiu lat liczba pacjentów leczonych w ramach programów lekowych wzrosła ponad dwukrotnie, a wydatki na ich finansowanie zwiększyły się ponad czterokrotnie. Jak wygląda leczenie w programie lekowym, kto może z niego skorzystać i jakie zasady obowiązują podczas terapii?

Czym jest program lekowy?

Program lekowy to forma leczenia finansowanego przez NFZ, przeznaczona dla pacjentów z określonymi chorobami. Jeśli spełniasz kryteria określone w danym programie, możesz otrzymać bezpłatnie nowoczesne, często bardzo drogie leki objęte refundacją.

Każdy program lekowy określa zasady prowadzenia terapii. Obejmują one m.in.:

  • kryteria kwalifikacji – czyli wymagania kliniczne, które musisz spełnić, aby rozpocząć leczenie;
  • zasady terapii – to m.in. informacje o dawkowaniu leków, badaniach i konsultacjach, które będą wykonywane podczas leczenia;
  • zasady monitorowania skuteczności leczenia – czyli sposób oceny, czy terapia przynosi oczekiwane efekty i czy należy ją kontynuować, zmienić lub zakończyć;
  • kryteria wyłączenia z terapii – czyli sytuacje, w których leczenie w ramach programu zostaje zakończone.

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz prowadzący powinien poinformować Cię o sposobie leczenia, zasadach monitorowania terapii, ocenie jej skuteczności oraz możliwych działaniach niepożądanych. Przed rozpoczęciem terapii podpisujesz również formularz zgody na leczenie w ramach programu lekowego.

Ile programów lekowych finansuje NFZ?

Liczba programów lekowych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia zmienia się wraz z kolejnymi decyzjami refundacyjnymi. W latach 2017–2026 wzrosła z 83 do ponad 140 programów. Dzięki temu osoby spełniające określone kryteria mogą korzystać z leczenia w coraz większej liczbie wskazań.

Wykaz programów lekowych jest powiązany z obwieszczeniami Ministra Zdrowiaotwiera się w nowej karcie dotyczącymi listy refundacyjnej. Są one publikowane co trzy miesiące, dlatego liczba i zakres finansowanych programów mogą się zmieniać. Warto sprawdzać aktualne informacje, zwłaszcza jeśli chcesz dowiedzieć się, czy konkretna terapia jest objęta refundacją.

Ponad 337 tys. pacjentów skorzystało z programów lekowych NFZ w 2025 r. W 2017 r. było to około 121 tys. Ponad 15,5 mld zł wyniosła w 2025 r. wartość rozliczonych świadczeń w programach lekowych. W 2017 r. było to około 3,6 mld zł.

Wydatki na programy lekowe rosną z roku na rok. Wpływa na to m.in. coraz lepszy dostęp do diagnostyki, dzięki któremu więcej osób może zostać zakwalifikowanych do leczenia, obejmowanie refundacją nowych terapii oraz rozszerzanie kryteriów kwalifikacji i włączanie do programów kolejnych grup pacjentów.

„W 2026 r. na finansowanie programów lekowych zabezpieczyliśmy rekordową kwotę ponad 16,8 mld zł, w tym blisko 15 mld zł na leki. Pokazuje to skalę zaangażowania środków publicznych w dostęp do nowoczesnego leczenia. Rośnie także liczba osób korzystających z programów lekowych. W pierwszym półroczu 2026 roku leczeniem objętych było już ponad 327 tys. osób, podczas gdy w całym 2025 roku było ich ponad 337 tys.” – zaznacza Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ.

Jakie choroby onkologiczne obejmują programy lekowe?

Programy lekowe finansowane przez NFZ obejmują leczenie wielu rodzajów nowotworów. Wśród wskazań onkologicznych znajdują się m.in.:

  • rak piersi;
  • rak płuca;
  • rak nerki;
  • rak jelita grubego;
  • rak jajnika, jajowodu i rak otrzewnej;
  • rak wątrobowokomórkowy i rak dróg żółciowych;
  • nowotwory głowy i szyi;
  • rak gruczołu krokowego;
  • nowotwory skóry;
  • rak tarczycy;
  • rak urotelialny;
  • rak szyjki macicy;
  • nowotwory mózgu;
  • nowotwory krwi takie jak: białaczka, chłoniak i szpiczak.

To przykłady obszarów, w których stosuje się leczenie w ramach programów lekowych. Możliwość skorzystania z konkretnej terapii zależy od rozpoznania, kryteriów danego programu i aktualnych zasad refundacji.

Jakie choroby nieonkologiczne obejmują programy lekowe?

Programy lekowe nieonkologiczne dostępne są w leczeniu schorzeń m.in. z obszarów:

  • neurologii np. stwardnienie rozsiane, rdzeniowy zanik mięśni, choroba Parkinsona, migrena przewlekła, miastenia, ataksja Friedreicha, stwardnienie zanikowe boczne, spastyczność w mózgowym porażeniu dziecięcym, spastyczność kończyn, zapalenie nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD), zespół Lennoxa-Gastauta, zespół Dravet;
  • reumatologii np. reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa;
  • gastroenterologii np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Wilsona, zespół Alagille’a;
  • dermatologii np. łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, łysienie plackowate, ropne zapalenie apokrynowych gruczołów potowych (HS);
  • kardiologii np. tętnicze nadciśnienie płucne, przewlekłe zakrzepowo-zatorowe nadciśnienie płucne, kardiomiopatia;
  • nefrologii np. niewydolność nerek, cystynoza nefropatyczna, zespół hemolityczno-mocznicowy (aHUS), hiperoksaluria typu 1, nefropatia IgA;
  • okulistyki np. choroby siatkówki, zapalenie błony naczyniowej oka (ZBN), wrodzona ślepota Lebera;
  • endokrynologii np. niskorosłość, przedwczesne dojrzewanie płciowe, akromegalia, osteoporoza pomenopauzalna;
  • chorób metabolicznych np. hiperhomocysteinemia, hipofosfatemia sprzężona z chromosomem X, hipofosfatazja, niedobór kwaśnej sfingomielinazy typu A/B i B, zaburzenia cyklu mocznikowego, leczenie L-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych, tyrozynemia typu I, mukopolisacharydozy, choroba Pompego, choroba Gauchera, choroba Hurler;
  • chorób zakaźnych np. WZW typu B, WZW typu C, gruźlica lekooporna;
  • alergologii np. pokrzywka spontaniczna;
  • pulmonologii np. mukowiscydoza, astma, idiopatyczne włóknienie płuc;
  • hematologii np. hemofilia A i B, nocna napadowa hemoglobinuria, małopłytkowość immunologiczna, anemia aplastyczna, porfiria wątrobowa (AHP), zespoły mielodysplastyczne, plamica małopłytkowa;
  • urologii np. przewlekły pierwotny zespół bólu pęcherza moczowego;
  • neonatologii np. zakażenia wirusem RS;
  • psychiatrii np. depresja lekooporna.

Aktualny wykaz programów lekowych stosowanych w leczeniu chorób onkologicznych i nieonkologicznych oraz więcej informacji o tym, jak wygląda kwalifikacja do programu lekowego, kto podejmuje decyzję o rozpoczęciu leczenia w programie lekowym i jak wygląda samo leczenie, znajdą Państwo TUTAJ.


Autor: Farmacja Praktyczna

Ekspercki portal dla Farmaceutów.
Aktualności, prawo, opieka farmaceutyczna, zarządzanie apteką.
Szkolenia i konkursy.

Inne artykuły tego autora

źródło: Nfz.gov.pl

Masz jeszcze
,
aby grać o nagrodę w tej edycji!
Sprawdź, w jakich aktywnościach
możesz jeszcze wziąć udział:
Masz jeszcze , aby grać o nagrodę w tej edycji! Sprawdź, w jakich aktywnościach możesz jeszcze wziąć udział:

Następny artykuł

MZ chce zezwolić na łączenie świadczeń w opiece hospicyjnej nad dziećmi

Polecane dla Ciebie

Szkolenia