Powstała dokładna mapa zmysłu węchu

Naukowcy opracowali pierwszą szczegółową mapę receptorów węchowych w nosie. Dostarcza ona podstawowej wiedzy potrzebnej do opracowania lepszych terapii utraty węchu.

Przebieg badania

Choć węch odkrywa kluczową rolę w kontaktach ze światem, to dotąd był zmysłem słabo poznanym. Naukowcy z Harvard Medical School (USA), podczas eksperymentów na myszach, opracowali pierwszą szczegółową mapę pokazującą sposób, w jaki zorganizowanych jest ponad tysiąc typów receptorów węchowych. Wyniki przedstawili na łamach magazynu „Cell”.

Z pomocą zaawansowanych technik biotechnologicznych badacze odkryli m.in., że, neurony wytwarzające te receptory są w dużym stopniu uporządkowane przestrzennie – tworzą poziome pasma, zależnie od typu, biegnące od górnej do dolnej części nosa.

Okazało się, że mapa receptorów w nosie odpowiada mapom zapachów w opuszce węchowej mózgu, co dostarcza wskazówek, jak informacje odnośnie do zapachów przemieszczają się z nosa do mózgu.

Ponadto okazało się, że za powstawanie różnych typów receptorów odpowiada w dużej mierze stężenie jednej cząsteczki – kwasu retinowego – która reguluje działanie genów w komórkach węchowych.

Wnioski

„Nasze wyniki pokazują porządek w systemie, o którym wcześniej sądzono, że jest go pozbawiony. To zasadniczo zmienia sposób, w jaki myślimy o jego działaniu” – mówi prof. Sandeep Robert Datta z Harvard Medical School, główny autor badania.

Specjaliści wyjaśniają, że węch jest bardziej skomplikowany niż inne zmysły. Na przykład – podkreślają – myszy mają ok. 20 mln neuronów węchowych, które wytwarzają ponad tysiąc typów receptorów zapachowych. Każdy typ receptora węchowego wykrywa określony, unikalny zestaw cząsteczek zapachowych.

Tymczasem, np. w widzeniu barwnym biorą udział tylko trzy główne typy receptorów wzrokowych.

Teraz naukowcy starają się lepiej zrozumieć, dlaczego receptory układają się w taki a nie inny system, a także badają tkankę ludzką.

Wpływ węchu na zdrowie człowieka

Jak podkreślają, odkrycie dostarcza także podstawowych informacji, które mogą pomóc w opracowaniu terapii utraty węchu, np. oparte na komórkach macierzystych.

Zauważono już na przykład, że utrata węchu oprócz wyraźnego utrudniania życia wiąże z podwyższony ryzykiem depresji.

„Węch ma naprawdę głęboki i szeroki wpływ na zdrowie człowieka, dlatego jego przywracanie jest ważne nie tylko ze względu na przyjemność i bezpieczeństwo, ale także dobrostan psychiczny. Bez zrozumienia tej mapy jesteśmy skazani na niepowodzenie w opracowywaniu nowych terapii” – mówi prof. Datta. (PAP)