26 listopada: Dzień Niedoboru Żelaza – nowe kryteria mogą pomóc w wykrywaniu problemu

Niedobór żelaza dotyczy miliardów ludzi na świecie, a mimo to wciąż pozostaje jednym z częściej przeoczanych problemów zdrowotnych. Amerykańskie Towarzystwo Hematologiczne (ASH) zaktualizowało właśnie kryteria diagnostyczne, podnosząc wartości graniczne ferrytyny, przy których można rozpoznać niedobór tego pierwiastka. Zmiana ma pomóc we wcześniejszym wykrywaniu zaburzenia, które przez długi czas może dawać niespecyficzne objawy. To ważny temat w kontekście obchodzonego 26 listopada Dnia Niedoboru Żelaza.

Wyższy próg ferrytyny u dorosłych i dzieci

Nowe zalecenia ASH dotyczą interpretacji wyników oznaczenia ferrytyny – białka odpowiedzialnego za magazynowanie żelaza w organizmie. Badanie to jest jednym z podstawowych narzędzi wykorzystywanych w diagnostyce niedoboru tego pierwiastka.

Zgodnie ze zmienionymi kryteriami u dorosłych niedobór żelaza można rozpoznać przy stężeniu ferrytyny wynoszącym 30 ng/ml lub mniej. Dotychczas za wartość graniczną uznawano 15 ng/ml. Zmodyfikowano również kryteria dla najmłodszych pacjentów – u dzieci w wieku od 9 miesięcy do 4 lat próg podniesiono z 12 do 20 ng/ml.

Jak wskazuje ASH, dotychczas stosowane wartości mogły prowadzić do zbyt rzadkiego rozpoznawania niedoboru żelaza. Szacuje się, że problem ten dotyczy około 2 mld ludzi na świecie, w tym blisko 10 mln dorosłych mieszkańców Stanów Zjednoczonych.

Zmęczenie, osłabienie i problemy z koncentracją – objawy, których nie należy lekceważyć

Żelazo jest niezbędne do produkcji hemoglobiny – białka obecnego w krwinkach czerwonych, które odpowiada za transport tlenu do tkanek. Jego niedobór może z czasem doprowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, należącej do najczęściej występujących postaci anemii.

Problem polega na tym, że pierwsze objawy bywają mało charakterystyczne. Pacjenci mogą przez wiele miesięcy, a nawet lat, skarżyć się na przewlekłe zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy czy trudności z koncentracją, nie wiążąc tych dolegliwości z niedoborem żelaza.
Prezes ASH dr Robert S. Negrin zwrócił uwagę, że zarówno sam niedobór żelaza, jak i wywołana nim niedokrwistość należą do częstych, ale wciąż niedostatecznie rozpoznawanych problemów zdrowotnych. W jego ocenie aktualizacja kryteriów diagnostycznych może pomóc lekarzom szybciej identyfikować pacjentów wymagających dalszej diagnostyki i leczenia.

Kto jest szczególnie narażony?

Do grup zwiększonego ryzyka należą przede wszystkim osoby z chorobami i zaburzeniami dotyczącymi przewodu pokarmowego, pacjenci stosujący diety eliminacyjne, kobiety w ciąży i miesiączkujące, a także osoby z chorobami przewlekłymi. Według danych przywołanych przez ASH około 70 proc. osób z nierozpoznanym niedoborem żelaza należy do co najmniej jednej z tych grup.

Towarzystwo zachęca pacjentów, zwłaszcza tych z grup ryzyka, do rozmowy z lekarzem na temat oznaczenia stężenia ferrytyny z uwzględnieniem zaktualizowanych kryteriów.

Obchodzony 26 listopada Dzień Niedoboru Żelaza ma przypominać o skali tego problemu i znaczeniu jego wczesnego wykrywania. To również okazja do zwrócenia uwagi na objawy, które łatwo przypisać przemęczeniu lub intensywnemu trybowi życia, a które mogą sygnalizować rozwijający się niedobór tego ważnego pierwiastka.