14 listopada: Światowy Dzień Cukrzycy 2026 – rola wczesnego rozpoznania choroby

Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) ogłosiła motyw przewodni Światowego Dnia Cukrzycy na lata 2026-2027. Hasłem kampanii jest: „Wczesne rozpoznanie cukrzycy” (Early action on diabetes) – podaje serwis Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków. Przez najbliższe dwa lata kampania będzie zwracać uwagę na znaczenie wczesnej profilaktyki, rozpoznawania cukrzycy oraz szybkiego podejmowania działań, które mogą poprawić jakość życia osób z cukrzycą i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Wiedza i diagnostyka

Przypadający 14 listopada Światowy Dzień Cukrzycy to międzynarodowa kampania edukacyjna, która łączy osoby chorujące na cukrzycę, ich bliskich, pracowników ochrony zdrowia, organizacje zrzeszające i wspierające osoby z cukrzycą oraz wszystkich innych zainteresowanych tematyką zdrowia i profilaktyki chorób przewlekłych. Wybór tej daty nie jest przypadkowy – upamiętnia ona urodziny Fredericka Bantinga, kanadyjskiego lekarza i naukowca, współodkrywcy insuliny – przypomina serwis Diabetyk24.pl.

Celem wydarzenia jest zwiększanie świadomości na temat różnych rodzajów choroby, poprawa dostępu do diagnostyki i leczenia oraz zwracanie uwagi na potrzeby osób żyjących z cukrzycą.

Światowy Dzień Cukrzycy obchodzony jest pod hasłem przewodnim ustalanym przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną (International Diabetes Federation, IDF). W tym roku motyw przewodni Światowego Dnia Cukrzycy brzmi Early action on diabetes („Wczesne działanie w cukrzycy”). Hasło to będzie obowiązywać w kampanii w latach 2026-2027.

Dlaczego wczesne wykrywanie cukrzycy jest tak ważne?

Skala problemu jest widoczna zarówno na całym świecie, jak i na terenie Europy. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) raportuje, że w 2019 r. cukrzyca przyczyniła się do około 186 tys. zgonów w Europejskim Regionie WHO. WHO wskazuje również, że liczba zgonów z powodu cukrzycy rośnie i według prognoz może się podwoić między 2005 a 2030 rokiem. Szacuje również, że około jedna trzecia osób z cukrzycą nie wie o swoim schorzeniu.

Rola wczesnego wykrywania choroby jest szczególnie istotna w przypadku cukrzycy typu 2, która może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów. Wczesne rozpoznanie pozwala szybciej rozpocząć odpowiednie postępowanie. Może również pomóc zapobiegać ostrym stanom, takim jak cukrzycowa kwasica ketonowa oraz opóźnić rozwój poważnych powikłań, m.in. chorób układu sercowo-naczyniowego, uszkodzenia nerek, zaburzeń widzenia czy neuropatii.

Jakie objawy mogą wskazywać na cukrzycę?

Wśród możliwych objawów cukrzycy wymieniane są:

• częste oddawanie moczu, również w nocy;
• częstsze zakażenia, na przykład skóry lub okolic intymnych;
• mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp;
• niewyraźne widzenie;
• niezamierzona utrata masy ciała;
• większe uczucie głodu;
• wolniejsze gojenie się ran;
• wzmożone pragnienie;
• zmęczenie i osłabienie.

W przebiegu cukrzycy typu 2 mogą się pojawić również ciemniejsze, zgrubiałe plamy skóry, szczególnie na karku, pod pachami lub w pachwinach. Z kolei w cukrzycy typu 1 znaczny niedobór insuliny może prowadzić do nadmiernego wytwarzania ciał ketonowych i rozwoju cukrzycowej kwasicy ketonowej – poważnego stanu wymagającego pilnej pomocy medycznej.

Objawy cukrzycy typu 2 mogą być słabo nasilone lub nie występować przez długi czas. W przypadku cukrzycy typu 1 objawy mogą natomiast rozwijać się i nasilać znacznie szybciej.

Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy

• brak aktywności fizycznej;
• nadciśnienie tętnicze i zaburzenia lipidowe, takie jak podwyższone stężenie trójglicerydów lub niski poziom cholesterolu HDL;
• nadwaga lub otyłość;
• starszy wiek, szczególnie po 45. roku życia;
• wcześniejsze rozpoznanie stanu przedcukrzycowego, czyli podwyższonego stężenia glukozy we krwi, które nie spełnia jeszcze kryteriów rozpoznania cukrzycy;
• występowanie cukrzycy typu 2 u bliskich krewnych.